Μυστηριώδες ταξίδι αρχαίων από την Κρήτη στο Βρετανικό Μουσείο – Άγνωστος ο συλλέκτης της συλλογής


0
(0)

Εκατοντάδες αρχαία από την Κνωσό και άλλες περιοχές της Κρήτης, υπό άγνωστη διαδρομή, στο Βρετανικό Μουσείο – Ποιος ήταν ο δωρητής; Καμιά σχέση με Έβανς και Καλοκαιρινό

Ευρεία δημοσιότητα στον βρετανικό και αμερικανικό Τύπο μέσα στο γενικότερο κλίμα για το… κλίμα και την αφύπνιση για τις κλιματικές αλλαγές έχει λάβει η είδηση της έκθεσης, από την Παρασκευή, στο Βρετανικό Μουσείο, ενός από τα λεγόμενα μινωικά κύπελλα μιας χρήσης, πήλινα δηλαδή κωνικά αγγεία που παράγονταν τη Μεσομινωική κυρίως Εποχή, με στόχο να χρησιμοποιηθούν μόνο μία φορά και στη συνέχεια να καταλήξουν στα απορρίμματα, συνήθως μετά από κοινωνικές εκδηλώσεις και κυρίως γιορτές.

Η πραγματική είδηση, όμως, δε βρίσκεται εκεί, αλλά στο γεγονός ότι το εν λόγω αγγείο αποτελεί, όπως πολλά άλλα, δωρεά στο Βρετανικό Μουσείο από το 1938 ενός συλλέκτη, συνταγματάρχη, και μιας γυναίκας με το ίδιο επώνυμο – στην οποία πέρασαν κάποια από τα κομμάτια του συνταγματάρχη, πριν καταλήξουν στο μουσείο – οι οποίοι είναι άγνωστοι στους αρχαιολογικούς κύκλους, όπως μας ενημέρωσε η Εφορία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου, στην οποία απευθυνθήκαμε, αλλά και σε αρχαιολόγους που γνωρίζουν την ιστορία της κρητικής αρχαιολογίας…

Μια έρευνα στη μηχανή αναζήτησης του Βρετανικού Μουσείου είχε ακόμα περισσότερες εκπλήξεις να μας αποκαλύψει, καθώς η εν λόγω συλλογή αριθμεί 30 κομμάτια, τα 27 από τα οποία προέρχονται από την Κνωσό, ένα από το Μιραμπέλο, ένα από το σπήλαιο Καμαρών και ένα για το οποίο το ευρετήριο αναφέρει απλά «Κρήτη».

Μεταξύ των αντικειμένων αυτών είναι κυρίως κύπελλα, υφαντικά βάρη αλλά και ένα πλακίδιο από τερακότα με απεικόνιση γυναίκας, που καλύπτουν όλο το φάσμα της μινωικής Εποχής του Χαλκού. Σύμφωνα με το ευρετήριο του Βρετανικού Μουσείου, τα αντικείμενα που ανήκαν στον συνταγματάρχη και προφανώς πέρασαν στην κατοχή της συγγενούς του (μια που έχουν το ίδιο επίθετο) δωρήθηκαν στο μουσείο το 1950, η οποία αναφέρεται ως acquisition date (ημερομηνία απόκτησης).

Όπως είναι αυτονόητο, αυτή δεν είναι η χρονολογία που μεταφέρθηκαν στη Βρετανία από την Κρήτη, αλλά εκείνη κατά την οποία δωρήθηκαν από τους συλλέκτες στο Βρετανικό Μουσείο, το οποίο έχει τελικά πολύ περισσότερα μινωικά ευρήματα από την Κρήτη – με πλείστα όσα από την Κνωσό – από εκείνα που φανταζόμασταν.

Και αυτή είναι η ακόμα πιο μεγάλη έκπληξη, καθώς ο αριθμός είναι εντυπωσιακός και απαγορευτικός για μια αναλυτική παρουσίασή τους. Για ορισμένα από τα ευρήματα της συγκεκριμένης συλλογής των 30 αντικειμένων υπάρχει καταγραφή των ονομάτων άλλων μεταγενέστερων ιδιοκτητών, με την επισήμανση ότι αποκτήθηκαν στην Κρήτη το 1902 (Acquired on Crete). Σε μια ταραγμένη εποχή οπότε η Κρήτη, ως γνωστόν, ήταν γεμάτη από ξένα στρατεύματα των Μεγάλων Δυνάμεων.

Καμιά σχέση με Έβανς-Καλοκαιρινό

Για τα περισσότερα μινωικά αντικείμενα του Βρετανικού Μουσείου υπάρχει η αναφορά του τόπου προέλευσης που είναι η Κνωσός και για άλλα η εικασία αυτής της θέσης εύρεσης ή/ανασκαφής (Excavated/Findspot: Knossos (said to be from).

Ανασκαφής όμως από ποιον; Σίγουρα όχι από τον αρχαιολόγο που πρώτος έφερε στο φως το ανάκτορο της Κνωσού ταυτίζοντάς το με εκείνο του βασιλιά Μίνωα, τον Ηρακλειώτη έμπορο Μίνωα Καλοκαιρινό, καθώς, εκτός της γνωστής δωρεάς πίθων σε μεγάλα μουσεία όπως το Λούβρο για να κεντρίσει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας, όλα τα άλλα ευρήματα των ανασκαφών του φυλάχθηκαν με επιμέλεια, όμως καταστράφηκαν κατά τη σφαγή της 25ης Αυγούστου 1898 από τους Τούρκους. Και σαφώς σε καμιά περίπτωση από τον Βρετανό αρχαιολόγο που συνέχισε το έργο του Καλοκαιρινού, τον Άρθουρ Έβανς, που έφερε στο φως το ανάκτορο και τα γύρω μνημεία. Ως γνωστόν, επιβεβαιωμένα, τα μοναδικά αντικείμενα που μετακίνησε εκτός Ελλάδας ο Άρθουρ Έβανς ήταν αυτά που βρίσκονται στο Ashmolean Museum, τα οποία μετακινήθηκαν με την άδεια της Κρητικής Πολιτείας. Ο Έβανς έσκαψε στην Κνωσό ως το 1932 και επέστρεψε έκτοτε στην Κρήτη μόνο μία φορά, το 1936.

Όπως μας ανέφερε χαρακτηριστικά η προϊσταμένη της Εφορίας Αρχαιοτήτων Ηρακλείου κ. Βάσω Συθιακάκη, «δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι η στάση και η προσέγγισή του απέναντι στον μινωικό πολιτισμό γίνονταν με απέραντο σεβασμό και δε θα μπορούσε ποτέ να τον βεβηλώσει με τέτοιο τρόπο. Άλλωστε δεν είχε καμία οικονομική ανάγκη για κάτι τέτοιο, το ακριβώς αντίθετο.

Ο Έβανς πρόσφερε το σύνολο της περιουσίας του για τις έρευνες, την άμεση προστασία και την αποκατάσταση του ανακτόρου, αγόρασε το σύνολο των εκτάσεων και στη συνέχεια το δώρισε στη Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή, η οποία το 1952 το παραχώρησε στο Ελληνικό Δημόσιο».

Άρα ποια διαδρομή οδήγησε τόσα αντικείμενα στο Βρετανικό Μουσείο; Γιατί δεν είναι τα μόνα από την Κρήτη, αλλά εκατοντάδες ακόμα, όπως τουλάχιστον μας αποκαλύπτει το διαδικτυακό ευρετήριο του Βρετανικού Μουσείου, είτε άμεσα από την Κρήτη είτε με αναφορά στο νησί μας (π.χ. ως κατασκευασμένα στην Κρήτη), αυτή τη φορά από τη Νεολιθική Εποχή έως τους Κλασικούς και τους Ρωμαϊκούς χρόνους. Μια μεγάλη συλλογή που περιλαμβάνει μια ποικιλία από ευρήματα, στην πλειονότητά τους φυλασσόμενα στις αποθήκες καθώς δεν εκτίθενται, από αγγεία έως νομίσματα. Η ύπαρξή τους ως τα σήμερα ήταν άγνωστη ακόμα και σε μεγάλο μέρος της επιστημονικής κοινότητας, καθώς δεν αποτελούν “τρανταχτά” κομμάτια που θα μπορούσαν να έχουν ένα σημαντικό μερίδιο προβολής, αλλά άσημα και κοινότυπα όπως τα επίμαχα μινωικά κύπελλα, ακόσμητα και όχι ιδιαίτερα επιμελημένα, αφού ήταν βραχύβια και εντοπίζονται κατά δεκάδες σε ανασκαφές σε ειδικούς αποθέτες. Κύπελλα που χρησιμοποιούνταν μεν σε κάποιες περιπτώσεις ως μιας χρήσης, είχαν όμως ρόλο στο τελετουργικό και προφανώς δεν μπορούν να συγκριθούν με τα σημερινά ποτήρια μιας χρήσης με περιβαλλοντικούς συνειρμούς (αφού ήταν πήλινα και όχι πλαστικά για να ρυπαίνουν το περιβάλλον!).

Οι διαδρομές των αρχαίων από την Κρήτη

Όπως γνωρίζουμε από τη βιβλιογραφία και μας εξήγησε η προϊσταμένη της Εφορίας Αρχαιοτήτων Ηρακλείου κ. Βάσω Συθιακάκη, πριν ακόμη από τις πρώτες ανασκαφές του Καλοκαιρινού, αλλά πιθανόν και στη συνέχεια, όταν η Κρήτη ήταν ακόμη υπό οθωμανική διοίκηση, έγιναν πολλές λαθρανασκαφές στην περιοχή, με πολλά μινωικά – και όχι μόνο – αντικείμενα να έχουν καταλήξει στο εξωτερικό, γεμίζοντας πολλά μουσεία. Με αντίστοιχο τρόπο βγήκαν εκτός συνόρων πολλές αρχαιότητες της Γόρτυνας, ακόμη και ολόκληρα αγάλματα, μεταξύ αυτών και το σύμπλεγμα της Ευρώπης με τον ταύρο που είναι στο Λούβρο, όπως μας υπενθύμισε η κ. Συθιακάκη. Είναι άλλωστε γνωστό ότι η ευρεία κυκλοφορία αρχαιοτήτων στην αγορά της εποχής οδήγησε τον Έβανς στην Κρήτη και στο ανάκτορο της Κνωσού, με στόχο να ανακαλύψει τον μυστηριώδη εκείνο πολιτισμό στον οποίο αναφέρονταν οι σφραγιδόλιθοι που του είχαν κεντρίσει το ενδιαφέρον, ενώ αντίστοιχα η λεηλασία της ρωμαϊκής Γόρτυνας ώθησε τους Ιταλούς να ξεκινήσουν ανασκαφές στην περιοχή για να σταματήσει η καταστροφή της αρχαίας πόλης.

Η ιστοσελίδα του Βρετανικού Μουσείου με τα αποτελέσματα εύρεσης της συγκεκριμένης από τις συλλογές κρητικών αρχαιοτήτων που βρίσκονται εκεί.

πηγη:www.neakriti.gr

Πόσο χρήσιμη ήταν αυτή η ανάρτηση;

Κάντε κλικ σε ένα αστέρι για να το αξιολογήσετε!

Μέση βαθμολογία 0 / 5. Πλήθος ψήφων 0

Δεν υπάρχουν ψήφοι μέχρι τώρα! Γίνετε ο πρώτος που θα αξιολογήσει αυτήν την ανάρτηση.

About energinews (admin)

Ο Μανόλης Παπαδάκης γεννήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 1988 στο νησί της Κρήτης όπου ζει μέχρι και σήμερα. τελείωσε το λύκειο (ΤΕΕ) ηλεκτρολόγος αλλά παράλληλα ασχολήθηκε και με την μουσική και ιδιαίτερα με την παράδοση της Κρήτης. Επίσης ήταν για 6 χρόνια ηχολήπτης παραγωγός του ράδιο Βερενίκη 89.5 και από της 25 Απριλίου του 2019 είναι ραδιοφωνικός παραγωγός στο ράδιο Λασίθι 92.3 και είναι ιδιοκτήτης της ενημερωτικής ιστοσελίδας www.energinews.gr

View all posts by energinews (admin)

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *